الشيخ محمد تقي بهجت

50

جامع المسائل ( فارسي )

تعارض نفع و ضرر در اخراج جناح 3 - اگر اخراج جناح مثلًا موجب ضرر از جهتى و نفع از جهتى بر عابرين مثل حفظ از حرارت و مطر باشد ، پس اگر نفعْ لزومى است ، يعنى تركش موجب ضرر از آن جهت است ، دَوَران بين ضرر فعل و ترك است ، پس جائز است بنا بر اظهر با مساوات ضررين ، و رعايت مىشود اقوى با رجحان يكى از آنها . و از اينجا معلوم مىشود حكم تاريكى طريق به سبب اخراج جناح و نحو آن . حكم جناح غير جائز 4 - در صورت اخراجِ جناح غير جائز ، الزام مىشود متصرف به قلع يا هدم . و در صورت ترك ، ازاله مىشود از عابرين با اذن حاكم بنا بر احوط به نحوى كه ضرر بر مالك اخشاب مثلًا نباشد ، يا اخف ضرراً از ضرر آن باشد . گشودن درها و ناودانها به طرف راههاى عمومى 5 - از آن چه ذكر شد از رعايت اضرار و عدم در تصرفات در طرق نافذه ظاهر مىشود جواز فتح ابواب جديده به سوى طرق نافذه اگر چه سبب شود از براى آن كه مرفوعه از جهتى نافذه بشود . و همچنين است اخراج ميزابها به سوى طرق نافذه با عدم اضرار ؛ و فتح روزنه ها و شباكها با عدم ضرر ؛ و وضع ساباط با عدم اضرار ، چنانچه اشاره به آن شد . احداث زير زمين بين دو خانه و احداث راه روى زمين 6 - و همچنين عمل سرداب بين دو خانه ، كه يكى از اهل آن طريق باشد يا غير او يا بدون تملك خانه ، در صورت عدم اضرار و سدّ احتمال اضرار به عابرين جائز است بلكه حفر از روى زمين در طريق براى عمل سرداب با عدم مطلق ضرر نيز جائز است . حكم تملَّك زير زمين احداث شده و اظهر عدم تملك شخص است سرداب را ، بلكه حكم ما فوق را دارد در محدوديت جواز تصرّف و استحقاق آن ما دام ضررى نيست ، مگر آن كه در مباح الاصل فتحِ طريق